Kısaca
Başlıca belirtiler
- Kasıkta veya kalça önünde ağrı, özellikle uzun oturma sonrası
- Çömelme, arabaya binme, bacak bacak üstüne atma gibi hareketlerde ağrı
- Sporda ani yön değiştirme ve sıçrama sırasında zorlanma
- Hastanede kalış
- Genellikle 1 gece hastanede kalınır.
- İyileşme süresi
- 3–6 ay
- İşe dönüş
- Masa başı işe genellikle 2–3 hafta, ayakta çalışılan işlere 6–8 hafta, ağır fiziksel işlere 3–4 ay sonra dönülür.
Femoroasetabüler sıkışma (FAİ), uyluk kemiği başı (femur) ile leğen kemiğindeki yuvanın (asetabulum) şekillerinin uyumsuz olması sonucu, özellikle kalçanın bükülüp içe döndüğü hareketlerde birbirine çarpmasıdır. Femur başı-boyun birleşiminde fazla kemik (cam tipi), yuva kenarında fazla örtme (pincer tipi) veya her ikisi (karma tip) olabilir. Zamanla labrum yırtığına ve kıkırdak hasarına yol açabilir; genç ve sportif kişilerde sık görülür.
Belirtiler
Tipik şikayetler:
- Kasıkta veya kalça önünde ağrı, özellikle uzun oturma sonrası
- Çömelme, arabaya binme, bacak bacak üstüne atma gibi hareketlerde ağrı
- Sporda ani yön değiştirme ve sıçrama sırasında zorlanma
- Kalçada takılma veya klik hissi (labrum yırtığı eşlik ediyorsa)
- Kalça hareketlerinde, özellikle içe dönmede kısıtlılık
Tanı Yöntemleri
Muayenede kalça bükülüp içe döndürüldüğünde ağrı oluşturan sıkışma (FADIR) testi yol göstericidir. Direkt grafiler kemik şekil farkını ve tipini gösterir. Labrum ve kıkırdak durumu için MR veya MR artrografi, cerrahi planlama için gerektiğinde tomografi kullanılır. Eklem içine yapılan tanısal enjeksiyon da ağrının kaynağını göstermeye yardımcı olabilir.
Tedavi Yaklaşımı
Cerrahi Olmayan Tedaviler
İlk aşamada ağrıyı tetikleyen hareketlerden kaçınma, kalça ve gövde kaslarını dengeleyen fizik tedavi ve antienflamatuvar ilaçlar uygulanır. Şikayetler geçmezse cerrahi değerlendirilir.
Cerrahi Tedavi
Kalça artroskopisi ile fazla kemik dokusu şekillendirilerek sıkışma giderilir (osteoplasti) ve yırtık labrum onarılır. Kıkırdak hasarı ileri, eklem aralığı daralmış hastalarda artroskopiden beklenen fayda azalır; bu durumda diğer seçenekler değerlendirilir.
Ameliyat Süreci
Genel veya spinal anestezi altında, küçük kesilerden kamera ile yapılır ve genellikle 1,5–2,5 saat sürer.
Hastanede Kalış Süresi
Genellikle 1 gece hastanede kalınır.
İyileşme Süreci
- 0–3. hafta: Koltuk değnekleriyle kısmi yük verme, hareket kısıtlamaları, kontrollü egzersizler
- 3–6. hafta: Tam yüke geçiş, fizik tedavi
- 6–12. hafta: Güçlendirme ve dayanıklılık
- 3–6. ay: Spora özel egzersizler ve kademeli spora dönüş
İşe Dönüş
Masa başı işe genellikle 2–3 hafta, ayakta çalışılan işlere 6–8 hafta, ağır fiziksel işlere 3–4 ay sonra dönülür.
Olası Komplikasyonlar
Görülebilen sorunlar: ameliyat sırasında bacağın çekilmesine bağlı geçici uyuşukluk, kalçada yapışıklık veya sertlik, derin ven trombozu, enfeksiyon (nadir) ve şikayetlerin sürmesi. Kıkırdak hasarı ileri olan hastalarda ilerleyen yıllarda kireçlenme gelişebilir.
Sık sorulan sorular
FAİ ile labrum yırtığı aynı şey midir?
Hayır. FAİ kemiklerin şekil farkıdır; labrum yırtığı ise çoğu zaman bu sıkışmanın sonucunda gelişir. Artroskopide genellikle ikisi birlikte tedavi edilir.
FAİ her zaman ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Grafide şekil farkı olup şikayeti olmayan kişilerde tedavi gerekmez. Şikayeti olanlarda önce fizik tedavi denenir; geçmeyen ağrı ve hareket kısıtlılığında cerrahi değerlendirilir.
Ameliyattan sonra spora dönebilir miyim?
Spora dönüş genellikle 3–6 ay içinde ve kademeli olarak olur. Dönüş zamanı kas gücü ve hareket açıklığı değerlendirmelerine göre belirlenir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Size uygun tedavi, muayene sonrasında belirlenir.