Total Kalça Protezi

Kalça eklemi, uyluk kemiğinin (femur) yuvarlak başı ile leğen kemiğindeki yuva (asetabulum) arasındaki bir bilye-yuva eklemidir. Kireçlenme (koksartroz), avasküler nekroz, romatizmal hastalıklar, gelişimsel kalça displazisi veya eski kırıklar eklem kıkırdağını aşındırabilir. Ağrı ve hareket kısıtlılığı ilaç ve fizik tedaviyle kontrol edilemediğinde, aşınmış yüzeyler total kalça protezi ile değiştirilir.

Belirtiler

Protez gerektirebilecek şikayetler:

• Kasıkta, kalçada veya uylukta derin ağrı
• Yürüme mesafesinin giderek kısalması, topallama
• Gece veya dinlenirken de süren ağrı
• Çorap ve ayakkabı giymede, arabaya binip inmede zorlanma
• Kalça hareketlerinde belirgin kısıtlılık ve sertlik

Tanı Yöntemleri

Klinik muayenede kalça hareket açıklığı, yürüyüş ve bacak boyu değerlendirilir. Direkt grafi eklem aralığının daralmasını, kemik çıkıntılarını ve eklemin şeklini gösterir. Erken evre avasküler nekroz şüphesinde MR istenebilir. Ameliyat öncesi protez boyutları grafiler üzerinden planlanır; genel sağlık durumu için kan tetkikleri ve gerekli konsültasyonlar yapılır.

Tedavi Yaklaşımı

Cerrahi Olmayan Tedaviler

Erken evrelerde ilk tercih cerrahisiz tedavidir: kilo kontrolü, kalça çevresi kaslarını güçlendiren fizik tedavi, ağrı kesici ve antienflamatuvar ilaçlar, gerektiğinde baston kullanımı ve aktivite düzenlemesi. Seçilmiş hastalarda eklem içi enjeksiyonlar geçici rahatlama sağlayabilir.

Cerrahi Tedavi

Total kalça protezinde aşınmış femur başı çıkarılır ve yerine metal bir gövde ile seramik veya metal bir baş yerleştirilir; yuva ise metal bir kap ve içindeki polietilen veya seramik astarla yenilenir. Parçalar kemiğe çimentosuz (kemiğin protez yüzeyine kaynaması) ya da çimentolu olarak sabitlenir; seçim yaşa ve kemik kalitesine göre yapılır.

Ameliyat Süreci

Genellikle spinal (belden) veya genel anestezi altında yapılır ve 1–2 saat sürer. Enfeksiyon ve pıhtı riskine karşı koruyucu antibiyotik ve kan sulandırıcı ilaçlar kullanılır. Hastalar çoğunlukla ameliyatın aynı günü veya ertesi gün fizyoterapist eşliğinde ayağa kaldırılır.

Hastanede Kalış Süresi

Hastanede kalış genellikle 2–4 gündür; güvenle yürüyüp merdiven çıkabildiğinizde taburcu olursunuz.

İyileşme Süreci

• İlk 2 hafta: Yürüteç veya koltuk değneğiyle yürüme, yara bakımı, evde egzersizler
• 2–6. hafta: Desteğin azaltılması, kas güçlendirme; ameliyat tekniğine göre önerilen kalça hareket önlemleri
• 6–12. hafta: Çoğu günlük aktiviteye dönüş, desteksiz yürüme
• 3–6. ay: Güç ve dayanıklılığın artması; yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi düşük etkili sporlar

İşe Dönüş

Masa başı işe genellikle 4–6 hafta, ayakta çalışılan işlere 8–12 hafta, ağır fiziksel işlere 3 ay ve sonrasında dönülür.

Olası Komplikasyonlar

Görülebilen sorunlar: enfeksiyon, derin ven trombozu ve akciğer embolisi (önleyici ilaçlarla riski azaltılır), protezin yerinden çıkması (çıkık), bacak boyu farkı, ameliyat sırasında kemik çatlağı, sinir veya damar yaralanması (nadir). Uzun dönemde protez parçalarında aşınma veya gevşeme gelişebilir ve yenileme ameliyatı gerekebilir; bu nedenle düzenli kontroller önerilir.