Ön Çapraz Bağ Yırtığı

Ön çapraz bağ (ÖÇB), diz ekleminin ortasında uyluk kemiğini kaval kemiğine bağlayan ve dizin öne kaymasını ve dönme hareketlerini kontrol eden başlıca bağdır. Çoğunlukla futbol, basketbol ve kayak gibi sporlarda ani durma, yön değiştirme veya sıçrayıp yanlış basma sırasında yırtılır. Yırtığa sıklıkla menisküs veya kıkırdak yaralanmaları eşlik eder.

Belirtiler

Tipik şikayetler:

• Yaralanma anında hissedilen veya duyulan "pat" sesi
• İlk saatler içinde gelişen belirgin diz şişliği
• Dizde boşalma ve güvensizlik hissi, özellikle dönme hareketlerinde
• Ağrı ve hareket kısıtlılığı
• Spora devam edememe

Tanı Yöntemleri

Muayenede Lachman testi, ön çekmece testi ve pivot shift testi ile bağın yetmezliği değerlendirilir. MR yırtığı ve eşlik eden menisküs, kıkırdak veya diğer bağ yaralanmalarını gösterir. Direkt grafiler kırık olup olmadığını değerlendirmek için çekilir.

Tedavi Yaklaşımı

Cerrahi Olmayan Tedaviler

Dönme gerektiren spor yapmayan, aktivite düzeyi düşük kişilerde ve bazı kısmi yırtıklarda yapılandırılmış fizik tedavi ile kas güçlendirme, denge çalışmaları ve aktivite düzenlemesi uygulanabilir. Diz dengesi yeterli olmazsa veya boşalmalar sürerse cerrahi değerlendirilir.

Cerrahi Tedavi

Yırtık bağ dikilerek genellikle iyileşmez; bu nedenle artroskopik ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu yapılır. Kişinin kendi tendonlarından (hamstring, patellar veya kuadriseps tendonu) hazırlanan bir greft, kemikte açılan tünellere yerleştirilerek yeni bir bağ oluşturulur. Eşlik eden menisküs yırtıkları aynı ameliyatta onarılabilir.

Ameliyat Süreci

Spinal veya genel anestezi altında, küçük kesilerden kamera ile yapılır ve genellikle 1–2 saat sürer. Ameliyattan önce şişliğin azalması ve diz hareketinin açılması iyileşmeyi kolaylaştırır.

Hastanede Kalış Süresi

Genellikle 1 gece hastanede kalınır.

İyileşme Süreci

• 0–2. hafta: Koltuk değnekleri, buz, diz düzlüğünü ve kas kontrolünü kazanma
• 2–6. hafta: Desteksiz yürüme, hareket açıklığının artırılması, fizik tedavi
• 6–12. hafta: Güçlendirme, bisiklet, denge çalışmaları
• 3–6. ay: Fizyoterapist kontrolünde koşuya başlama, spora özel egzersizler
• 9. ay civarı: Kas gücü ve fonksiyon testlerinden sonra dönme gerektiren sporlara dönüş

İşe Dönüş

Masa başı işe genellikle 1–2 hafta, ayakta çalışılan işlere 6–8 hafta, ağır fiziksel işlere 3–4 ay sonra dönülür.

Olası Komplikasyonlar

Görülebilen sorunlar: diz sertliği ve hareket kısıtlılığı, ön diz ağrısı, greft alınan bölgede hassasiyet, derin ven trombozu, enfeksiyon (nadir) ve greftin yeniden yırtılması. Rehabilitasyon programına uymak bu riskleri azaltmanın en önemli yoludur.